Võ đạo vovinam – kì 2 : Tương Quan Giữa Võ Thuật và Võ Ðạo

10 09 2009

Võ thuật, luận cho cùng, có thể thâu tóm vào một tiếng là: đánh.

Võ đạo, luận cho cùng, có thể thâu tóm vào hai tiếng: đánh phải.

Ðánh, phải dùng sức. Ðánh phải, phải có ý thức (đạo) dụng võ chánh đáng.

Không ai bắt buộc người sử dụng võ thuật phải có ý thức võ đạo; nhưng ngược lại võ học luôn luôn đòi hỏi người môn sinh võ đạo một ý thức dụng võ chánh đáng và khả năng võ thuật tinh tiến.

Ðó là ý niệm phân biệt đầu tiên giữa võ thuật và võ đạo, mở đầu cho những tương quan giữa võ thuật và võ đạo.

Bàn Tay Trong Ðời Sống Và Trong Nếp Sống Võ Thuật, Võ Ðạo.

Tương quan đầu tiên giữa võ thuật và võ đạo là cả hai cùng khai triển tối đa hiệu năng của bàn tay. Cùng với khối óc, con người được coi là động vật có linh thức là nhờ có hai bàn tay để điều dụng. Xuất phát từ một nếp sống man dã thời tiền sử, con người đã biết khéo léo sử dụng hai bàn tay vào mọi công việc tổ chức đời sống và đấu tranh để sinh tồn: trảy hoa quả, đập đá làm dụng cụ và võ khí, chế tạo vật dụng. Trong đời sống du mục, con người đã sử dụng đôi bàn tay vào cả những công việc săn bắn, tự vệ và xâm chiếm. Trong đời sống văn minh, con người đã sử dụng hai bàn tay vào mọi công cuộc phát minh, kiến tạo đủ tiện nghi trong đời sống của mình, và đồng thời cũng sử dụng cả hai bàn tay vào việc chế tạo những vật dụng hủy hoại ngay chính những công trình tạo tác của mình.

Giá trị thực dụng của đôi bàn tay có thể tóm lược vào những đặc tính dưới đây:

  1. Giá trị tiến hóa:Trong muôn loại, động vật tiến hóa nhất là động vật có hai tay. Trong cái động vật có hai tay, động vật tiến hóa nhất là động vật biết sử dụng hai tay một cách chuyên dụng và tinh thục.

    Người và khỉ là hai loại động vật tiến hóa nhất so với muôn loài. Nhưng khỉ (và đồng tộc) không sử dụng đôi tay một cách chuyên dụng (vì còn “kiêm nhiệm” cả một số dịch vụ của chân) và tinh thục (không biết sử dụng nước, lửa và các phương tiện thiên nhiên vào đời sống, chỉ có khả năng cầm bắt chớ không có khả năng sáng tạo), nên không có giá trị tiến hóa bằng “người”.

    Từ Darwin, với “chủ thuyết diễn hóa” (cũng gọi là “thuyết tiến hóa”) và “thuyết chuyển hóa” của ông, cho rằng “người là hậu thân của khỉ”. Tất nhiên, ông đã luận từ đôi tay của hai họ động vật này để nhận thức về giá trị tiến hóa của chúng. Các thuyết tôn giáo chống lại, với chủ trương con người thiêng liêng và độc lập. Nhưng Adam và Eve được nuôi dưỡng trong Vườn Ðịa Ðàng và thoát ra khỏi Vườn Ðịa Ðàng, cũng phải nhờ đến đôi tay để tiến hóa và tự lập: từ việc hái trái cây ngon ngọt rồi hái trái cấm, dấn thân vào một cuộc phiêu lưu mới, cũng nhờ đôi tay để sinh tồn và tiến hóa. Thần thoại Việt Nam: công việc sáng tạo ra loài người và vạn vật được Ngọc Hoàng Thượng Ðế và bà Tây Vương Mẫu giao cho 12 bà mụ. Các bà mụ dùng 12 đôi tay để trổ tài khéo, mỗi người nắn và thụ một đặc tính. Tục truyền rằng 12 bà mụ này tính nết rất cẩn thận, nhưng vì đôi khi có sự sơ ý hay đãng trí, nên nắn sai và truyền thụ đặc tính sai, để xẩy ra những hậu quả cấu tạo đáng tiếc như: lé, chột, bán nam bán nữ, quái thai, v.v…
    Giá trị đôi tay cũng được ghi nhận từ lúc con người sống với rừng núi (đánh đá lấy lửa, săn mồi, đốt lửa lấy ánh sáng, hơi ấm và nấu nướng) đến lúc ra khỏi rừng núi (cầy cấy, săn bắn du mục, tự vệ, chinh phục v.v…) Trong những hình cổ khắc trên vách đá thời tiền sử, nhất là hình ảnh tiền sử tại Việt Nam, đôi tay bao giờ cũng vẽ khuếch đại, để biểu hiện giá trị tiến hóa hàng đầu của con người.

  2. Giá trị thực hiện:Giá trị ưu việt thứ yếu của đôi bàn tay chính là giá trị thực hiện. Người nghệ sĩ thiếu đôi chân, có thể tiếp tục làm những công việc có tính cách sáng tạo như điêu khắc, sáng tác thi văn, tạc tượng, hội họa v.v… Nhưng nếu mất đôi tay, chắc chắn ông ta sẽ không còn được thực hiện được điều gì nữa, vì đôi tay đã mang đi mất của ông giá trị thực hiện của người nghệ sĩ. Một viên tướng giỏi nếu mất đôi chân, vẫn còn có thể chỉ huy đến toàn thắng, như trường hợp Tôn Tẩn đại thắng Bàng Quyên; nhưng ngược lại, chắc chắn vị nguyên soái Tôn Tẩn không thể nào tiếp tục sắm vai tuồng chỉ huy nếu thiếu đôi tay làm thủ lệnh.

    Giá trị thực hiện của hai bàn tay cũng đồng thời bao hàm cả giá trị sáng tạo và giá trị lao động, vì mặc dầu đôi chân cũng được vận dụng vào các nghiệp vụ lao động, nhưng không thể nào đắc dụng bằng đôi tay.

    Chính nhờ giá trị thực hiện này, con người đã đi từ chỗ tự tạo cho mình những tiện nghi từ thấp đến cao trong đời sống (có đánh đá lấy lửa mới nấu chín được đồ ăn, sưởi ấm được hang đá, khai phá được rừng hoang, đánh bạt được giá lạnh, thắp sáng được đuốc, đèn, nến, xua đuổi được bóng đen (đêm tối) triền miên bao phủ loài người v.v… tới trình độ sinh hoạt ngày nay) tới những công trình sáng tạo và phát minh lớn lao gần như đoạt cả kỳ công của tạo hóa.

  3. Giá trị đấu tranh:Trong cuộc phấn đấu tự tồn trường kỳ và bất tận của con người, hai đối tượng đấu tranh luôn luôn là mối ám ảnh thường xuyên: Thiên nhiên và chính con người.
    • Thời tiết thay đổi: Phải đan lấy áo, khâu lấy áo che thân mà mặc.
    • Nước sông lên: Phải đắp đê phòng lụt bằng đôi bàn tay hữu hạn.
    • Dã thú, ác thú xuất hiện: Phải chống giữ, tiêu diệt.
    • Bão tố, sóng thần, động đất v.v… phải nghiên cứu địa chất để xây dựng những công trình kiến trúc có thể bảo vệ mình, trừ trường hợp bất khả kháng.
    • Ngoại xâm: đánh, để tự vệ.
    • Nội loạn: đánh, để bình định.
    • Giặc giã: đánh, để trị an.
    • Vì sinh tồn: đánh, để chinh phục.

    Chính vì phải thường xuyên lo lắng mọi dịch vụ đấu tranh chống thiên nhiên và con người, nên con người đã cố gắng tự trau dồi bản lãnh đấu tranh của mình về cả 3 phương diện: Võ học (bao gồm võ thuật và binh pháp) vũ khí (từ thô đến tinh) và tổ chức (xã hội, kinh tế, chánh trị, văn hóa v.v…).

    Trong mọi trường hợp đấu tranh để sinh tồn, các dân tộc trên thế giới đều chú trọng đến “tay” trước “chân”, ngoại trừ dân tộc Ðại Hàn muốn áp dụng riêng một kỹ thuật độc đáo là dùng “chân” trước “tay” nên hình thành một ngành võ riêng là “Túc Quyền Ðạo” (Taekwondo). Nhưng chính Túc Quyền Ðạo hiện nay cũng đã được canh cải nhiều, để có thể thực dụng về “tay” cũng như “chân”.

    Riêng về mặt võ học, bàn tay đã đi từ giá trị thực hiện (bấu víu, đào bới, moi móc, ôm ném, đập, gãi) tới giá trị đấu tranh giành quyền thống trị (sau 1 buổi đấu sức, kẻ thắng sẽ được suy tôn là tù trưởng, là người thống trị). Tới nay, xu hướng này vẫn còn, nhưng được biểu hiện dưới những hình thức tinh vi và tế nhị hơn (chiến lược, chiến thuật, đảo chánh cách mạng v.v…) nhưng vẫn không ra ngoài những nguyên tắc cổ điển về đấu tranh. Từ ngữ “nắm vững” (maintenir) đã mỗi ngày được hiểu theo nghĩa rộng hơn, về cả những vấn đề lớn: nắm vững quần chúng, nắm vững chánh sách v.v…

    Tất cả đều không thoát ra ngoài giá trị nguyên tắc: khai triển diệu dụng của “bàn tay”.

  4. Giá trị tình cảm:Sau ba giá trị trên, bàn tay còn là một phương tiện biểu lộ tình cảm. Về tình cảm nam nữ, bàn tay được biểu hiện qua sự vuốt ve, âu yếm. Về tình bạn, bàn tay biểu hiện sự thông cảm qua cử động bắt tay. Về tình cảm kính mến, bàn tay được biểu lộ qua cử động chào kính ngưỡng. Người Công giáo tạ ơn trên bằng cử chỉ làm dấu thánh giá. Người Phật Giáo, Hòa Hảo, Cao Ðài biểu lộ bằng cử động chắp tay lên ngang ngực. Người Khổng giáo biểu lộ bằng sự chắp tay tôn vái, lễ kính nhiều lần.

    Giá trị tình cảm của bàn tay còn được các nhà lãnh đạo chánh trị biểu lộ qua những thói quen riêng. Hitler đưa thẳng tay về phía trước. John F. Kennedy nắm chặt bàn tay dằn mạnh xuống mỗi khi cần nhấn mạnh. Ðó là những biểu hiện tình cảm điển hình mà nhờ bàn tay chúng ta mới có.

Khối Óc: Cơ Năng Duy Nhất Ðiều Ðộng Bàn Tay.

Quá trình diễn hóa của bàn tay cho chúng ta thấy rõ diệu dụng tuyệt vời của nó. Sáng tạo đó, hủy diệt cũng đó. Bàn tay có thể tạo ra tất cả, nhưng cũng có thể tàn phá tất cả.

Nếu võ thuật bắt nguồn từ giá trị bàn tay và chúng ta lấy ngay đó làm sự so sánh điển hình: Võ thuật chính là bàn tay thì võ đạo chính là khối óc để điều dụng bàn tay.

Cũng như diễn trình nhân loại, thuở đầu bàn tay còn vụng về, mọi giá trị nhiên hữu còn giới hạn; võ thuật cũng đi từ sơ đến tinh, từ đòn, thế, miếng, đến bài bản. Nhưng giá trị của bàn tay càng cao, giá trị của võ thuật càng cao; “Bàn Tay Võ Thuật” cần phải có sự điều dụng của một khối óc nhân đạo, công chính và tinh tế. Ðó là “Khối Óc Võ Ðạo”.

Chính “Khối Óc Võ Ðạo” đã đảm nhiệm vai tuồng điều động “Bàn Tay Võ Thuật” bằng ý thức dụng võ chân chính của mình. Nếu không có sự điều dụng của “Khối Óc”, “Bàn Tay” cuối cùng chỉ còn đồng nghĩa với sức mạnh. Thành Cát Tư Hãn, Hitler v.v… đã điều dụng sức mạnh của Bàn Tay quá với cái nó có, nên đã nhận được thành quả trái với sự mong đợi của mình.

Do đó, võ thuật khi đã được tăng triển đến một trình độ cao, sẽ hình thành một nền võ đạo mới, để “dùng khối óc điều dụng bàn tay một cách chân chính”.

Một Vài Gương Sáng Võ Thuật, Võ Ðạo Trong Lịch Sử

Yết Kiêu, Dã Tượng là hai viên dũng tướng. Nhưng hai ông yếu về đức lãnh đạo, tài chỉ huy và mưu lược hành quân. Hai ông là những người biết khai triển sức mạnh của bàn tay nhưng chưa vận dụng được sự điều hành của khối óc với bàn tay. Hai ông gần với Võ thuật và xa với Võ đạo.

Hưng Ðạo Vương Trần Quốc Tuấn, Trần Quang Khải, Phạm Ngũ Lão chẳng những “Văn võ kiêm toàn”, còn là những người biết đặt nợ nước lên trên thù nhà, luôn luôn điều dụng đức độ, mưu lược vào việc dùng binh. Ðó là những tấm gương sáng tiền Việt Võ Ðạo để muôn đời ngưỡng mộ.

Trần Bình Trọng khảng khái chọn cái chết chớ không chịu hàng giặc để phản bội tổ quốc và đồng bào, Nguyễn Cao mổ bụng moi ruột quấn vào ngón chân cái dứt đứt, cắn lưỡi và đâm mù mắt không chịu hàng Pháp (thống sứ Bihourd), sau khi nghĩa quân Cần Vương Bãi Sậy thảm bại: đó là hai vị anh hùng dân tộc tượng trưng cho tinh thần bất khuất tiền Võ Ðạo Việt Nam.

Tôn Tẫn, Bàng Quyên cùng học Quỷ Cốc Tử. Bàng Quyên thiếu tâm đạo, chỉ biết dùng tâm thuật – tức những thủ đoạn, trí trá – nên tuy thành công nhất thời vẫn bị thảm hại trước “đạo” dùng binh của Tôn Tẫn: bao gồm cả đạo đức, mưu lược dùng vào việc điều binh khiển tướng. Quan niệm dụng võ của Tôn Tẫn gần với võ đạo, quan niệm dụng võ của Bàng Quyên hoàn toàn thuộc phạm vi võ thuật.

Trong nếp sống tiền võ đạo của tiền nhân chúng ta, việc sử dụng sức mạnh bàn tay từ Phù Ðổng Thiên Vương, An Dương Vương Thục Phán đã đi lần tới quan niệm dụng võ “văn võ kiêm toàn” và “tài đức lưỡng toàn”, từ Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Ðạo, Quang Trung Nguyễn Huệ v.v… chính là càng ngày càng biết điều dụng sự linh mẫn của khối óc vào việc điều dụng sức mạnh của bàn tay, tượng hình cho sự thăng tiến của võ học Việt Nam: từ võ thuật chuyển sang võ đạo.

Trước Hiện Tình, Mối Tương Quan Ðó Ra Sao?

Con người đã bước vào kỷ nguyên nguyên tử lực.
Con người đang bước vào một kỷ nguyên chinh phục không gian.
Con người đã biết sử dụng sức mạnh tuyệt diệu của khoa học và kỹ thuật. Nhưng con người cũng tự thú nhận những bất lực của chính mình trong việc điều dụng những sức mạnh khủng khiếp đó, đồng thời với sự thú nhận bất lực về ngay những vấn đề của con người.

Ðó là một thực trạng đáng để tất cả chúng ta suy nghĩ. Công nhận sức mạnh của “bàn tay” nhưng sức mạnh càng lớn lao bao nhiêu, càng cần sự điều dụng của khối óc bấy nhiêu. Nếu không có sự điều dụng thích đáng của khối óc, sức mạnh được điều dụng sẽ chỉ còn là sự điều dụng giả tạo, không thể chấp nhận.

Trong thời đệ nhị thế chiến, Nhật Bản là quốc gia duy nhất đã điều dụng thành công tinh thần võ đạo vào việc lãnh đạo quốc gia và điều hành chiến tranh, nên đã đào tạo được một thế hệ binh sĩ có tinh thần kỷ luật và lòng hy sinh cao độ nhất. Gần tàn cuộc chiến: hàng thế hệ phi công trẻ tuổi xung phong gia nhập vào các đoàn phi công cảm tử “Kamikazé” (Thần Phong), lao máy bay vào tàu địch. Chiến tranh tàn, dân tộc Nhật đói khổ vẫn giữ nguyên tinh thần dân tộc hào hùng: mỗi ngày hàng đoàn người hướng về Hoàng cung đọc sớ, đốt sớ than khóc, rồi mổ bụng (hara-kiri) tự tử để tạ tội đã không làm trọn trách vụ công dân trong lúc quốc biến. Trên đường tiến quân vào Nhật Bản, người Mỹ đã phải ngạc nhiên tới sửng sốt khi thấy nông dân Nhật hai bên đường xây lưng lại họ. Cho tới nay, nhiều luận giả quốc tế đều cho rằng: nước Nhật tuy chiến bại, nhưng tinh thần Nhật võ đạo đã thắng. Sau đó, 50 triệu người trên thế giới vì hâm mộ tinh thần này, nên đã theo học Nhu Ðạo, mặc dù môn võ này đã không giữ được tinh thần Nhật Võ Đạo (Samourai xưa), tạo một thành quả bất ngờ cho một quốc gia bại trận.

Tại Việt Nam, tinh thần tiền võ đạo đã rèn luyện, hun đúc lòng ái quốc của thanh niên Việt trong những năm 1938-1940 qua sự bộc phát của “Võ Tự Vệ”, chương trình huấn luyện nhập môn của môn phái Vovinam. Hào khí võ đạo bừng sống dậy trong lòng người Việt qua các khẩu hiệu “Người Việt Nam học võ Việt Nam”, “Học võ để chống Pháp giành độc lập” v.v… Phong trào “Khỏe vì nước” thời đó cũng được xuất phát từ phong trào học võ tự vệ. Từ nhà máy, xưởng thợ tới các trường học võ đã hun đúc một sinh khí mới cho dân tộc Việt, thậm chí có những lớp võ cộng đồng hàng vạn người tại Việt Nam Học Xá. Về sau, danh từ “Tự Vệ Thành” được bừng dậy với chánh nghĩa chống Pháp giành độc lập, cũng xuất phát từ ý hướng “học võ tự vệ để cứu quốc” của môn phái Vovinam.
Tất cả tâm nguyện của Cố Võ Sư Sáng Tổ là lần lượt đi từ võ thuật tới võ đạo, cũng như Nhật Bản đi từ Jiu Jitsu tới Judo. Tâm nguyện ấy được thực hiện qua biểu tượng chào “nghiêm lễ” của môn phái: Bàn tay thép đặt lên trái tim từ ái.

Giấc mơ kết tinh và hình thành một nền võ đạo Việt Nam trên hai chục năm thai nghén, đã được thực hiện vào đời sống dân tộc, dù vị Sáng Tổ đã không còn nữa.

Bàn tay thép – trái tim từ ái – khối óc linh mẫn: nền võ đạo Việt Nam đang chờ đợi Việt Võ Ðạo Sinh chúng ta, tất cả làm một, một làm tất cả, đồng tâm hiệp lực nắm vững những tương quan võ thuật và võ đạo, để xây dựng một nền võ đạo dân tộc rực rỡ cho xứ sở!

Võ sư Chưởng Môn Lê Sáng


Hành động

Information

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s




%d bloggers like this: